En l’espace de quelques années, le protoxyde d’azote, longtemps cantonné aux siphons à chantilly et à certains usages médicaux, s’est imposé comme un casse-tête pour les collectivités. À Tours (Indre-et-Loire), les policiers décrivent désormais un trafic et une consommation capables de rivaliser avec certains stupéfiants. Face à une législation jugée insuffisante, la municipalité a choisi de serrer la vis : la consommation, la détention et, dans certains cas, la vente de ce gaz ont été interdites sur son territoire, assorties d’une amende de 150 euros pour détention ou usage.

Le phénomène dépasse largement le cas tourangeau. Dans la Loire, le préfet François-Xavier Bieuville a renouvelé au 1er juillet un arrêté préfectoral encadrant la détention, la consommation et la vente de protoxyde d’azote sur la voie publique dans tout le département, avec une application prolongée jusqu’au 31 décembre 2026. L’objectif affiché : contenir un usage détourné en « pleine expansion chez les jeunes ». Les autorités sanitaires y rappellent une double catégorie de risques, immédiats – asphyxie, perte de connaissance, brûlures par froid extrême, désorientation, vertiges, chutes et accidents de la route lorsque le produit est consommé au volant – et différés, avec des atteintes de la moelle épinière, des carences en vitamine B12, de l’anémie, des troubles psychiques et des accidents vasculaires cérébraux.

Sur le terrain, la montée en puissance de ce gaz dit « hilarant » se mesure concrètement. À Tours, la police municipale revendique 350 interventions en un an liées au protoxyde d’azote. Si les jeunes interrogés minimisent souvent en public leur consommation, certains reconnaissent des effets brutaux : « ça nous shoote, ça nous éteint directement », rapporte l’un d’eux. Pour les forces de l’ordre, ces arrêtés permettent d’introduire une dose de répression « quand c’est nécessaire », même si plusieurs élus locaux estiment encore manquer d’outils pour agir durablement face à un usage festif, diffus et mobile.

La problématique, enfin, ne se limite pas à la santé publique et à l’ordre sur la voie publique. Les professionnels du traitement des déchets tirent eux aussi la sonnette d’alarme. En Auvergne-Rhône-Alpes, un inventaire des centres d’Addictovigilance de Clermont-Ferrand, Grenoble et Lyon a recensé 531 patients admis entre 2021 et 2025 pour un usage récréatif détourné, plus de la moitié présentant des complications graves, tandis que l’ARS souligne que ces chiffres restent en deçà des usages observés. Parallèlement, les cartouches usagées perturbent la chaîne des centres de tri : Savoie Déchets évoque des explosions dans les presses à balles et dans les incinérateurs, capables d’endommager la grille des fours, un risque qui pousse des opérateurs comme le chambérien Trialp à développer des solutions de traitement spécifiques pour sécuriser une filière désormais mise sous tension par ce gaz devenu problème systémique.

Kamizelki nożo- i szpikulcoodporne dla ratowników medycznych są już zakupione i wchodzą w fazę dystrybucji – poinformowała wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk. Jak podkreśliła, stacje ratownictwa medycznego ustalają obecnie harmonogramy odbioru z Rządową Agencją Rezerw Strategicznych (RARS), a w ciągu najbliższych tygodni środki ochrony osobistej powinny znaleźć się we wszystkich karetkach w kraju. To przyspieszenie wobec obowiązującego dziś formalnie terminu 1 stycznia 2027 r., który – jak zaznaczyła Kacperczyk – był już trzykrotnie przesuwany na prośbę dysponentów państwowego ratownictwa medycznego.

Decyzja o obowiązkowym wyposażeniu zespołów ratownictwa medycznego w kamizelki ochronne zapadła po serii brutalnych incydentów wobec pracowników ochrony zdrowia. Rząd zapowiedział pakiet zmian po zabójstwie ratownika medycznego w Siedlcach w styczniu 2025 r. oraz lekarza Tomasza Soleckiego w Krakowie w kwietniu 2025 r. Najnowszy atak miał miejsce w czwartek w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Jastrzębiu-Zdroju, gdzie 19-letni mężczyzna zaatakował nożem personel i pacjentów, raniąc lekarza, pielęgniarkę i dwie pacjentki. Policja poinformowała, że zatrzymany był pod wpływem narkotyków, a napastnika obezwładnił ranny lekarz.

Wiceminister zdrowia zapewnia, że dostępne obecnie kamizelki są „bardzo dobrej jakości”, posiadają wymagane certyfikaty oraz możliwość dostosowania rozmiaru do użytkownika. Dystrybucją zajmuje się RARS, a poszczególne podmioty systemu państwowego ratownictwa medycznego uzgadniają indywidualne terminy odbioru z Agencją. Resort zdrowia deklaruje, że nie będzie zwlekał z ich wprowadzeniem do praktycznego użycia, mimo że przepisowy termin wyposażenia karetek pozostaje odległy.

Seria ataków na personel medyczny sprawia, że bezpieczeństwo w ochronie zdrowia staje się jednym z priorytetów polityki publicznej. Kamizelki nożoodporne mają być standardowym elementem wyposażenia zespołów wyjazdowych i stanowić uzupełnienie szerszego pakietu rozwiązań zapowiadanych przez rząd po najtragiczniejszych zdarzeniach ostatnich miesięcy. Władze podkreślają, że celem jest podniesienie poziomu ochrony pracowników medycznych w sytuacjach, w których coraz częściej spotykają się oni z agresją słowną i fizyczną podczas wykonywania obowiązków.